AKSARA JAWA
Video ing dhuwur yaiku carane nulis aksara Jawa karo panggonan nulis pasangan aksara Jawane, amarga nalika nulis aksara Jawa ora kena sekarepe dhewe, kudu manut tata carane nulis aksara Jawa kanti bener.
Aksara Jawa mujudake salah sawijining aksara kang isih lestari ana ing Nusantara. Akeh serat lan piwulang kang ditulis nganggo aksara Jawa. Mula kita minangka pewarise kudu gelem nguri-uri kanti nyinaoni aksara Jawa temenan. Nganti saiki, aksara Jawa uga isih digunakake ing papan-papan umum, kayata tulisan ing balai kota, jeneng desa, jeneng dalan, jeneng jembatan, lsp. Mula wigati banget kanggone awakedhewe nyinau lan ngerteni bab aksara Jawa minangka warisan budaya kang adi luhung menika.
Aksara Jawa asring digayutake karo crita Ajisaka, amarga saka aksara hanacaraka nalika diurutake bisa bentuk crita cendhak babagan patihloro kang setya marang Ajisaka nganti teka patine, amarga padha nglaksanakake printahe Ajisaka, tegese aksara Jawa yaiku:
Ha Na Ca Ra Ka = ana utusan,
Da Ta Sa Wa La = padha kekerengan,
Pa Dha Ja Ya Nya = pada digdayane,
Ma Ga Ba Tha Nga = padha matine utawa kalorone padha dadi bathang.
Dentawyanjana
Aksara Jawa uga diarani Dentawyanjana, Dentawyanjana kajupuk saka tembung Denta = untu, Wyanjana = aksara; dentawyanjana salugunipun tegese aksara untu lan umume diarani aksara carakan. Diarani aksara untu amarga cacahe ana 20 kaya gunggunge untune manungsa. Supaya luwih gamblang lan cetha, ing ngisor iki jinis aksara Jawa lan pasangane:
aH
Ha
|
n N
Na
|
c C
Ca
|
r R
Ra
|
k K
Ka
|
f F
Da
|
t T
Ta
|
s S
Sa
|
w W
Wa
|
l L
La
|
p P
Pa
|
d D
Dha
|
j
J
Ja
|
y Y
Ya
|
v V
Nya
|
m M
Ma
|
g G
Ga
|
b B
Ba
|
q Q
Tha
|
z Z
Nga
|
Sandhangan
Aksara Jawa uga duweni sandhangan, supaya aksara Jawa bisa diwaca kanti gamblang lan gampang anggone nyerat, sandhangan aksara Jawa kaperang dadi telu, yaiku: Sandhangan Swara, Sandhangan Wyanjana, lan Sandhangan Panyigeg. Tuladha:
a. Sandhangan Swara
Sandhangan
|
Jenenge
|
Unine
|
Aksara
Jawa
|
Aksara
Latin
|
...
i
…
|
Wulu
|
i
|
siji
|
Siji
|
...
u
…
|
Suku
|
u
|
tuku
|
Tuku
|
...
[
…
|
Taling
|
é/e
|
[kri
|
Keri
|
[
… o
|
Taling
tarung
|
o
|
[lo[ro
|
Loro
|
…
e
…
|
Pepet
|
ê
|
wefi
|
Wedi
|
b. Sandhangan Wyanjana
Sandhangan
|
Jenenge
|
Unine
|
Aksara
Jawa
|
Aksara
Latin
|
...
]…
|
Cakra
|
r
|
k]s
|
Krasa
|
...
}…
|
Cakra
keret
|
rê
|
p}ci
|
Preci
|
...
-…
|
Pengkal
|
y
|
kf-
|
Kadya
|
c. Sandhangan Panyigeg
Sandhangan
|
Jenenge
|
Unine
|
Aksara
Jawa
|
Aksara
Latin
|
...
h…
|
Wigyan
|
h
(mati)
|
pech
|
Pecah
|
...
/…
|
Layar
|
r
(mati)
|
kb/
|
Kabar
|
...
=…
|
Cecak
|
ng
(mati)
|
wy=
|
Wayang
|
- Tuladha Panulisan Aksara Jawa lan Sandhangane
2. Simbah Dhahar = simBhda/
3. Lita tuku roti = littuku[roti
4. Prau layar = p]auly/
5. Kupu kuwi = kupukuwi
6. Gendhing jawa = genDi=jw
7. Gamelan ageng = gmelnHg_
8. Baya mangan dara = bymznFr
9. Menyang daleme simbah kakung = mev=fX[mMsimBhkku=
10. Pasuryanmu kadya widadari kayangan = psu/ynM|kf-wiffrikyzn\
